W nauce pewne kwestie są niczym dogmaty. Wynika to z tego, że na nich stworzono to, jak rozumiemy świat i jak wszystko funkcjonuje. Są dla nas fundamentem i wielokrotnie potwierdzono ich prawdziwość. Co, jednak gdyby któregoś dnia okazało się, że tak nie jest? Gdyby pojawiło się coś, co z naszego punktu widzenia jest niemożliwe i podważa wszystko, na czym zbudowana jest nasza wiedza i to, jak rozumiemy rzeczywistość. Jeszcze na dodatek kontakt z tym czymś, powoduje, że każdy naukowiec po prostu traci rozum? O tym właśnie jest powieść Nieskończona szachownica.

Nieskończona szachownica to powieść science fiction, której autorem jest Henry Kuttner. Jeden z wczesnych twórców gatunku zaczynał swoją przygodę z pisaniem zainspirowany twórczością Lovecrafta i często współpracował ze swoją małżonką, która również była pisarką. Omawiana książka trafiła do kolekcji Wehikuł czasu wydawnictwa Rebis i jest przykładem pomysłowej i lekko psychodelicznej prozy z ubiegłego wieku.

Niezwykła wojna

Akcja Szachownicy rozgrywa się w świecie, gdzie toczy się wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi Ameryki sfederalizowaną Europą, której mieszkańcy znani są jako falangiści. Konflikt trwa od wielu lat i stał się czymś normalnym. Najważniejsze osoby i naukowcy żyją pod ziemią pod dawnymi miastami i tam tworzą nowe bronie i plany odpierania ataków wroga. Bohaterami książki są ludzie zajmujący się psychometrią, czyli nowym rodzajem działań wojennych wpływającym na psychikę ofiar. Pewnego dnia szef jednostki Robert Cameron dostaje informacje o niezwykle ważnej sprawie. Jest nią tajemnicze równanie, które daje wrogom przewagę w technologii i na placu boju. Jednak równanie to nie ma sensu i narusza wszelkie zasady fizyki i matematyki znane ludziom. Jakby tego było mało wszyscy naukowcy, którzy próbują badać równanie, kończą jako wariaci lub popełniają samobójstwo. Co tak przerażającego może kryć się w matematycznym równaniu wykorzystywanym do tworzenia nowych technologii?

Książka skupia się na dochodzeniu grupy naukowców i efektach równania na nich i świat, który ich otacza. Do tego pojawiają się osoby, które mogą podróżować w czasie, a pacjenci działu psychometrii mogą być zaimpaktowani przez tajemnicze kule, które prawdopodobnie są artefaktami obcej cywilizacji. Jak to wszystko łączy się w całość i dlaczego zwykłe przedmioty zaczynają uśmiechać się do naukowców?

Protoplasta Dicka?

Jednym co mnie uderzyło w tej książce, jest to jak bardzo Nieskończona szachownica przypomina późniejszą twórczość Philipa K. Dicka. Mój ulubiony pisarz science fiction, był specem od opowieści o rozumieniu rzeczywistości i sytuacji, gdy wszystko, co było jeszcze chwilę temu jakąś stałą, rozlewa się w naszych dłoniach. Powieść Kuttnera uderza w podobne nuty i z początku robi to, w nazwijmy to subtelny sposób. Dzieją się drobne rzeczy, które pewnie można przeoczyć. Jednak wszystko eskaluje i wraz z pracą nad równaniem namnaża się tych oznak szaleństwa postaci lub właśnie tego, że rzeczywistość przestaje funkcjonować i uśmiechają się do nas przedmioty, prawa naukowe przestają istnieć i wszystko staje się możliwe.

Do tego sama tematyka powieści i postacie są czymś, co spokojnie mogłoby pojawić się u Dicka. Ludzie mieszkający pod ziemią, konflikt pomiędzy dwoma super mocarstwami z wojną, która trwa bardzo długo. Do tego tajemnicze przedmioty, które mogą pochodzić od kosmitów, lub być nieznaną bronią drugiej strony i sporo wątków, które się na siebie nakładają. Wszystko to daje bardzo ciekawy efekt i Nieskończona szachownica naprawdę pozytywnie mnie zaskoczyła.

Pozytywne zaskoczenie

Henry Kuttner i jego twórczość były mi jak dotąd kompletnie obce. Nieskończona szachownica okazała się dla mnie mega pozytywnym zaskoczeniem. To mój ulubiony rodzaj science fiction, gdzie mamy masę intrygujących pomysłów i szczyptę surrealizmu lub wręcz psychodelii. Czytając ten tytuł, ciągle byłem zaskakiwany tym, co się dzieje i jak różne wątki zbierają się w całość. W pewnym momencie jedna z głównych postaci nawet po prostu znika z historii i dzieje się to w naprawdę niezwykły sposób w najbardziej niespodziewanym momencie. Uwielbiam takie rzeczy, a Nieskończona szachownica jest po prostu naładowana patentami w tym stylu. Czytanie powieści było dla mnie po prostu ucztą i wiem, że kiedyś jeszcze wrócę do tego tytułu, bo jest w nim sporo ciekawych rzeczy.

Wojna

Jedną z tych ciekawych rzeczy jest to, jak książka przedstawia wojnę. Mamy tutaj starcie naukowców i biurokratów. To, co dzieje się na polu bitwy, nie liczy się tak bardzo, jak to, co dzieje się za kulisami. Do tego nacisk kładziony jest na dosyć współczesne metody walki mające zapewnić wygraną poprzez wyeliminowanie ducha walki, zniszczenie morale i pozbycie się najzdolniejszych naukowców. Ciekawe jest tutaj także podejście do samej wojny i konfliktu i ich znaczeniu dla ludzkości i rozwoju naszego gatunku. W tej kwestii pada kilka ciekawych pytań i kończąc powieść, zostajemy z czyś, o czym warto pomyśleć.

Strzał w dziesiątkę

Nieskończona szachownica to ciekawa powieść o tym, co by się stało, gdyby nagle praktycznie wszystkie zasady tworzące naszą rzeczywistość. Henry Kuttner tworzy ciekawą wizję wojny toczonej zza biurek przez naukowców i urzędników. Do tego całość jest mocno zakręcona i ma sporo naprawdę fajnych wątków. Ja miałem masę frajdy z czytania tej pozycji i na pewno chętnie sprawdzę więcej twórczości autora.